Gece uyurken dişlerini gıcırdatan birçok kişi bunu ancak yanında uyuyan biri söylediğinde öğrenir. Gündüz farkında olmadan dişlerini sıkanlar ise genellikle hiç fark etmez. Tıp dilinde bruksizm adı verilen bu alışkanlık, yıllar içinde dişlerde, kaplamalarda ve çene ekleminde ciddi yıpranmaya neden olabilir.
Hangi belirtiler bruksizmi düşündürür?
- Sabahları çene kaslarında yorgunluk veya ağrı
- Uyanınca başlayan, özellikle şakaklarda hissedilen baş ağrısı
- Ön dişlerin kenarlarında düzleşme, kısalma veya küçük kırıklar
- Azı dişlerinin çiğneme yüzeylerinde aşınma
- Soğuk hassasiyeti ve diş boyunlarında çentikler
- Ağız açıp kaparken çenede tıklama sesi
- Sık kırılan dolgu ve kaplamalar
Neden olur?
Bruksizmin tek bir nedeni yoktur. Stres ve kaygı en sık tetikleyicilerdir; yoğun çalışma dönemlerinde şikâyetlerin artması bu yüzdendir. Uyku bozuklukları (özellikle horlama ve uyku apnesi), kafein ve alkol tüketimi, sigara ve bazı ilaçlar da diş sıkmayı artırabilir. Çocuklarda süt dişi döneminde görülen gıcırdatma ise çoğu zaman geçicidir.
Dişlere etkisi
Çiğneme sırasında dişlerimiz kısa süreli ve kontrollü kuvvetlere maruz kalır. Bruksizmde ise kuvvet hem çok daha yüksek hem de saatlerce süreklidir. Bu kuvvet zamanla mineyi aşındırır, dişlerde çatlaklara ve kırıklara yol açar, kron ve köprülerin porselenini kırabilir, implantlara aşırı yük bindirir ve çene eklemi rahatsızlıklarına zemin hazırlayabilir.
Gece plağı nasıl yardımcı olur?
Gece plağı, dişlerinizin ölçüsü alınarak hazırlanan, uyurken takılan sert ve şeffaf bir aparattır. Gıcırdatmayı tamamen durdurmaz; ancak dişlerin birbirine sürtünmesini engelleyerek aşınmayı plağın üzerine alır ve çene kaslarına binen yükü dağıtır. Eczanelerde satılan yumuşak ve hazır koruyucular bazı kişilerde sıkmayı artırabileceği için kişiye özel plak tercih edilmelidir.
Günlük hayatta neler yapılabilir?
- Gün içinde ara ara kontrol edin: Dinlenme hâlinde dudaklar kapalı, dişler ise birbirinden ayrık olmalıdır.
- Akşam saatlerinde kafein ve alkolü azaltın.
- Yatmadan önce çene ve boyun kaslarını gevşetici hareketler ile sıcak uygulama faydalı olabilir.
- Horlama veya uykuda nefes durması fark ediliyorsa uyku değerlendirmesi için hekiminize başvurun.
Dişlerinizde aşınma veya sabah çene ağrısı fark ediyorsanız bir muayene ve kontrol randevusunda durumu değerlendirebilir, gerekirse gece plağınızı hazırlayabiliriz.