Baklavanın başkentinde yaşayıp tatlıdan tamamen uzak durmak gerçekçi bir öneri değil. İyi haber şu ki dişler açısından önemli olan yalnızca ne kadar şeker yediğiniz değil, onu nasıl ve ne sıklıkla yediğinizdir. Birkaç alışkanlık değişikliğiyle sevdiğiniz tatlılardan vazgeçmeden dişlerinizi koruyabilirsiniz.
Şeker dişe nasıl zarar verir?
Şekerin kendisi dişi doğrudan eritmez. Ağızdaki bazı bakteriler şekeri besin olarak kullanır ve bunun sonucunda asit üretir. Her şekerli lokmadan sonra ağızdaki ortam yaklaşık 20–30 dakika boyunca asidik kalır ve bu sürede diş minesinden mineral kaybedilir. Tükürük zamanla asidi nötralize eder ve mine kendini kısmen onarır.
Sorun, bu onarıma fırsat verilmediğinde başlar. Gün boyu sık sık atıştırılan küçük miktarlarda şeker, dişi sürekli asit saldırısı altında tutar. Mine onarılamadığında önce beyaz bir leke, ardından çürük oluşur.
"Ne kadar" değil, "ne sıklıkla"
Aynı miktarda tatlıyı tek seferde yemek, gün içine yaymaktan dişler için daha az zararlıdır. Örneğin yemekten hemen sonra birkaç dilim baklava yemek, öğleden akşama kadar her saat bir dilim yemekten çok daha iyidir. Şekerli çayı yudum yudum saatlerce içmek de benzer bir etki yaratır.
Hangi tatlılar dişe daha çok yapışır?
Şerbetli ve hamurlu tatlılar, lokum, karamel ve kuru meyveler gibi yapışkan yiyecekler diş yüzeylerinde ve araları uzun süre kalarak asit saldırısını uzatır. Fıstık ise kendi başına dişler için olumsuz değildir; ancak sert kabuklarını dişle kırmak dişte çatlak ve kırıklara yol açabilir.
Tatlının tadını çıkarırken dişleri korumak için
- Tatlıyı ara öğün yerine ana yemeğin hemen ardından yiyin.
- Tatlıdan sonra bir bardak su için veya ağzınızı suyla çalkalayın.
- Tatlıyla birlikte şekerli içecek yerine sade su ya da şekersiz çay tercih edin.
- Asidik içeceklerden (kola, meyve suyu) hemen sonra fırçalamak yerine yarım saat bekleyin.
- Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını artırarak asidin daha hızlı nötralize olmasına yardımcı olur.
- Günde iki kez florürlü macunla fırçalayın; özellikle gece fırçalamasını atlamayın.
Çocuklarda daha dikkatli olmak gerekir
Çocukların süt dişlerindeki mine daha incedir ve çürük çok hızlı ilerleyebilir. Şekerli yiyecekleri ödül olarak kullanmamak, okul çantasına şekersiz atıştırmalıklar koymak ve uyumadan önce fırçalamayı alışkanlık hâline getirmek önemlidir. Koruyucu uygulamalar için çocuklar için diş tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Tatlıyı seven herkes için en önemli öneri: Düzenli kontrol. Erken fark edilen bir çürük, küçük bir dolguyla kolayca durdurulabilir.